Gamla fréttin: Flugfiskarnir flugu á dekk

Kristbjörn Árnason, skipstjóri á Sigurði RE 4, ræddi um veiðar í svartaþoku við Nýfundnaland, leitina að makrílnum við Afríkustrendur og fleiri ævintýri í Fiskifréttum 18. desember 1987.

Kristbjörn Árnason skipstjóri í brunni á Sigurði RE 4. MYND/VH

Deila

„Það má segja að ég hafi aðallega tekið þátt í tveimur veiðiferðum á fjarlæg mið ef frá V-Afríku eru taldar síldveiðarnar í Norðursjó hér um árið. Annars vegar veiðar okkar á Sigurði við Nýfundnaland árið 1975 og svo við strendur Afríku um haustið. Það er nú svo sem ekki frá miklu að segja enda þótt maður gæti eflaust sagt sögur frá þessum ferðum ef nægur tími gæfist til að rifja upp“, sagði Kristbjörn Árnason, skipstjóri á Sigurði RE 4, er við gómuðum hann í þann veg sem hann hélt í einn túrinn nú í byrjun desember.

Loðnunótin átti eftir að koma sér vel

„Það var 29. maí 1975 sem við héldum af stað til loðnuveiða við Nýfundnaland og voru 15 menn skráðir á skipið samkvæmt dagbók. Ætlunin var að veiða í troll en Norðmenn höfðu veitt með þeim hætti þarna og gefist vel. Við höfðum þó loðnunótina með okkur  til vonar og vara og átti það eftir að koma sér vel því fljótlega urðum við varir við torfur og köstuðum við á þær og mokuðum loðnunni upp. Þetta voru allt saman botnköst því þarna er ekki nema 20-30 faðma dýpi úti fyrir Saint Johns í Nýfundnalandi,“ sagði Kristbjörn.

Þokan var verst

„Hins vegar var það bölvuð þokan sem setti verulega strik í reikninginn. Hún lá í slæðum þétt yfir sjónum svo að naumast sá nema nokkrar faðmslengdir frá sér. Uppi í brú sá maður svo siglutoppa skipanna skaga upp úr þykkninu og það var ekki laust við að svona aðstæður færu í taugarnar á manni til lengdar. Ég man t.d. að við urðum æði oft að leggja upp að síldarbræðsluskipinu eftir radar og vissum ekki af því fyrr en skipin snertust. Úr brú hjá mér varð ég að gefa skipanir með merkjum því við grilltum ekki hver í aðra yfir lunninguna. Svona svört var þokan.“

Þurftu að vara sig á sovéskum risaskipum

Kristbjörn segir að mikið af verksmiðjutogurum frá Sovét hafi verið á þessum slóðum.

„Maður varð að vera stöðugt á verði fyrir því að þeir drægju ekki yfir hjá okkur. Þeir röðuðu sér með þéttu millibili og keyrðu svo samsíða með vörpuna úti og hirtu allt kvikt sem á vegi þeirra varð. Maður var heppinn að missa ekki eitthvað í kjaftinn á þessum risaskipum og erfiðara en ella að athafna sig vegna þokunnar sem lá eins og mara yfir öllu. Maður var því hálf feginn þegar afráðið var að hætta loðnuveiðunum við Nýfundnaland og komum við til Reykjavíkur 25. júlí eftir tveggja mánaða útiveru.“

Haldið suður á bóginn

„Í október þetta viðburðaríka sumar héldum við svo á Sigurði til fjarlægra miða á ný og nú skyldi haldið til strandar Máritaníu í V-Afríku. Fyrst var farið til Vestmannaeyja og síðan tekin stefna á Madeira úti fyrir Marokkoströndum. Siglingin niður eftir gekk ljómandi vel og komum við að Nordglobal 31. október eftir 10 daga stím. Við fórum strax á stjá en urðum lítið varir þrátt fyrir miklar sögur um mokfiskirí á þessum slóðum árið áður. Mjög erfitt var um staðarákvarðanir á þessum tíma og ég man að besta ekkóið var frá hafnargörðunum í höfuðborg Máritaníu sem voru 45 mílur í burtu. Höfuðborgin heitir upp á afrísku Nouakchott en við kölluðum hana aldrei annað en Nóakot. Hins vegar voru radarskilyrði furðulega góð á þessum slóðum og maður gat auðveldlega talið hverja einustu fleytu á sjó í 60 mílna radíus umhverfis skipið.“

Allt rifnar í fyrsta kasti

„Það var því ekkert annað að gera en að leita fyrir sér og héldum við okkur mest við djúpkantinn. Fljótlega komum við í vík mikla þar sem Norðmenn höfðu áður fundið og kölluðu jafnan Oslóarfjörð sín í milli. Hrossamakríllinn lét á sér standa en þess í stað fundum við góðar torfur af svokallaðri sardinellu. Þessum fiski svipar mjög til síldar en er með afar hart hreistur og áttum eftir að fá smjörþefinn af því. Fljótlega fann ég torfu af sardinellunni og kastaði eins og um síld væri að ræða. Hins vegar brá svo furðulega við að þetta harða hreistur bókstaflega skar nótina í tætlur og máttum við horfa upp á þriggja vikna viðgerð á veiðarfærunum. Við höfum enga aðra nót með okkur en Norðmenn sem þarna voru hlupu undir bagga með okkur og lánuðu okkur nót. Við áttum raunar hönk upp í bakið á þeim því við höfðum lánað þeim nót við Nýfundnaland árið áður og kom sá greiði sér vel í þetta sinn.“

Maurildi um allan sjó

„Það var um margt frábrugðið að veiða í svona heitum sjó. Mesta athygli okkar vakti maurildið, en um nætur lýsti sjóinn upp þar sem skipið klauf hafflötinn og sérstaklega framan af fannst manni þetta undurfögur sjón. Þá komu flugfiskarnir manni sérkennilega fyrir sjónir. Ýmist geystust þeir upp úr haffletinum eins og svartfuglar eða þá að hvítar rákir undir yfirborðinu stefnu að skipinu langt utan frá sjó og voru það þá flugfiskar að leika sér. Fyrir kom að þeir flygju inn á dekk hjá okkur og vorum við fljótir að góma þá. Þær voru margar fisktegundirnar sem við fengum í nótina þetta haust þarna niður frá og við varðveittum þær í ís og gáfum fiskasafninu í Vestmannaeyjum þegar heim kom. Þarna vorum við að flakka um allstórt hafsvæði fram undir lok nóvember og fórum við m.a. allt vestur að Grænhöfðaeyjum til að reyna fyrir okkur. Okkur langaði að taka land í Máritaníu en var ráðlagt að sleppa því þar sem stríð geisaði um þær mundir og því óráðlegt að vera að þvælast um þar. Ég fór svo af skipinu 22. nóvember og flaug heim frá Las Palmas en ný áhöfn sigldi skipinu heim eftir frekari tilraunaveiðar 19. desember að loknu þessu viðburðaríka fiskiríi á Sigurði RE 4.“

Heimild Fiskifrettir