Páll Kristjánsson, framkvæmdastjóri Slippsins á Akureyri, bendir á að lítið hafi farið fyrir umræðu um hve íþyngjandi kolefnisgjöld hafa verið fyrir sjávarútveginn. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Þegar stjórnvöld boðuðu hækkun veiðigjalda var því víða spáð að hækkunin myndi ekki síst bitna á stoðfyrirtækjum sjávarútvegsins. Nú virðist þessi spá vera að rætast.

Páll Kristjánsson er framkvæmdastjóri Slippsins á Akureyri og segir hann samdráttarmerkin víða, og að mörg fyrirtæki í svipuðum rekstri séu að draga saman seglin. Verkefnastaða Slippsins er viðunandi til skemmri tíma litið en Páll segir þurfa að hafa mun meira fyrir verkefnaöflun en áður:

„Allir sem ég hef heyrt í eru búnir að missa bæði formlega og óformlega samninga. Allt sem hét viljayfirlýsingar og hönnunarsamningar er fyrir bí,“ segir Páll.

„Á haustmánuðum 2024 voru fyrirtæki að setja sig í stellingar því það stefndi í að nýsmíði nokkurra fiskiskipa fyrir íslenskar útgerðir væri á teikniborðinu en í dag hafa þau verkefni – öll sem við þekkjum til – verið blásin af og engin ný skip eru fyrirhuguð.“

Ríkissjóður verður af tekjum og fyrirtækin missa gott fólk

Páll nefnir dæmi um fyrirtæki sem þjónusta sjávarútveginn með alls kyns nýsmíði og þjónustu sem hafi fækkað starfsfólki umtalsvert, borið saman við byrjun árs 2025.

„Við erum í góðum málum miðað við marga aðra og hefur tekist að forðast uppsagnir umfram það sem kalla má eðlilegt í rekstri. Okkur auðnaðist að sjá í hvað stefndi og jukum enn frekar áherslu á sölu- og markaðsmál til að halda verkefnunum og tekjunum gangandi. Munurinn er þó sá að í dag þurfum við að sinna allt að tíu smærri verkefnum til að vera á sama stað og eitt stærra verkefni gaf áður.“

Reikna má með neikvæðum áhrifum bæði til skemmri og lengri tíma, og nefnir Páll að ríkissjóður hljóti að verða af tekjum þegar stoðfyrirtækin eru í vanda og þurfa að fækka fólki, en fyrirtækin séu jafnframt að missa dýrmæta verkþekkingu út úr rekstrinum sem ekki verði auðvelt að endurheimta þegar og ef verkefnastaðan batnar á ný.

Mynd úr safni af Blængi NK í flotkví Slippsins á Akureyri. Páll spáir samþjöppun. Morgunblaðið/Margrét Þóra

Óvissa og flækjustig

Páll tekur undir að ástandið í dag sé afleiðing þess útgjaldaauka sem hækkun veiðigjaldanna hefur valdið íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum, en einnig standi fyrirtækin mörg frammi fyrir óvissu um nákvæmlega hve mikil byrði gjöldin verði þegar upp er staðið. Útreikningur og innheimta gjaldanna er frekar flókin og ekki auðvelt fyrir útgerðir að sjá það nákvæmlega fyrir hvaða svigrúm er í rekstrinum fyrir nýsmíði og viðhald.

„Svo fór fólk að tala um leiðréttingu og sanngjarnt afgjald, en það var ekki horft til þess að um áratugaskeið hefur kerfið verið byggt upp eins og það er: það er að segja að aflaheimildir hafa gengið kaupum og sölum og veðsetning aflaheimilda var leyfð, hvaða skoðun sem fólk hefur svo á því,“ segir hann.

Tekjufall í sjávarútvegi

„Það er grunnmunur á því kerfi sem byggt hefur verið upp á Íslandi og t.d. Evrópu, þar sem verulegir styrkir hafa verið veittir til fjárfestinga í vinnslum, sem dæmi. Þær vinnslur keppa svo við íslenskar vinnslur, fjárfestingarkostnaður þeirra er verulegum mun lægri en íslenskrar vinnslu, sem svo hugsanlega er í eigu útgerðar sem hefur einnig fjárfest í aflaheimildum og ber af þeirri fjárfestingu kostnað. Það mætti segja að inn í verð aflaheimilda – þegar þær skipta um hendur – hafi þegar verið reiknuð rentan sem nú er bætt við til ríkisins sem upphaflega setti leikreglurnar. Rentan var færð til þeirra sem seldu sig út úr kerfinu og því voru það kannski mistök ríkisins að skattleggja sölu aflaheimilda ekki hærra í upphafi.“

Einyrkjum muni fækka

Fleira ber að skoða, eins og Páll bendir á: „Svo getum við nefnt kolefnisgjaldið sem lagt er á jarðefnaeldsneyti. Það hefur verið talsvert fjallað um álagningu kolefnisgjalds og áhrif þess á flug en minna hefur verið fjallað um áhrif þess á sjávarútveg og tengdar greinar. Í grunninn eru ekki til aðrir orkugjafar fyrir flugvélar og skip en jarðefnaeldsneyti, hvort sem um er að ræða fiski- eða flutningaskip. Til samanburðar er ekki innheimt kolefnisgjald í Færeyjum, sem t.d. styrkir samkeppnisstöðu þjónustuaðila í sjávarútvegi þar í samkeppni við íslenska.“

„Allir sem ég hef heyrt í eru búnir að missa bæði formlega og óformlega samninga. Allt sem hét viljayfirlýsingar og hönnunarsamningar er fyrir bí,“ segir Páll. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Páll minnist nýlegrar greinar eftir Lárus Bl. Sigurðsson stjórnmálafræðing sem birt var á Vísi. „Þar kom fram að Ísland hefur greitt 144 milljarða króna vegna loftslagsmála 2017-2024 og jafnframt kom fram að við sem þjóð myndum greiða aðra 113 milljarða 2025-2029. Hvert fara þessir peningar frá þjóð sem líklega er umhverfisvænasta þjóð í heimi, þegar allt er talið, með yfir 80% orkunotkunar frá endurnýjanlegum orkugjöfum?“

Einnig telur Páll að hækkun veiðigjaldanna muni geta breytt umhverfi útgerðar. „Á sínum tíma starfaði ég hjá meðalstóru sjávarútvegsfyrirtæki þar sem við áttum reglulega í viðskiptum við einyrkja sem áttu nokkur þorskígildi en vantaði stundum meira, og var þá gert samkomulag sem gagnaðist bæði þeim og okkur. Þessum einyrkjaútgerðum hefur fækkað síðan þá en eru samt nokkrar eftir. Ég er hræddur um að í þessu nýja gjaldaumhverfi muni einyrkjunum fækka enn frekar. Það ætti ekki að koma á óvart ef næstu ár einkennast af enn frekari samþjöppun útgerðar.“

Heimild mbl.is/ 200 milur 

Það var mikið um að vera hjá viðbragsaðilum i Eyjafirði i siðustu viku þegar haldið var uppá 112 daginn 

þessu var skipt niður i 2 daga og þeim skipuleggendum sem að komu að þessu verkefni þakkað kærlega fyrir

við vorum nokkur sem að tókum að okkur að drónamynda þetta og finnst okkur hafa tekist vel til með það 

við munum i framhaldinu klippa þetta saman og afhenda viðbragðsaðilum en hérna koma nokkar myndir 

112 dagurinn á Akureyri mynd þorgeir Baldursson                                                      112 ekið norður Hliðarbraut mynd þorgeir Baldursson                Þyrla Landhelgisgæslunnar TF Gná lenti á bilastæðinu við Gleráartorg mynd þorgeir Baldursson                           TF Gná ásamt viðbragðsaðilum á bilastæðinu við Gleráartorg mynd þorgeir Baldursson                                    Löng biðröð var i að skoða þyrluna mynd þorgeir Baldursson                                       Fulltrúar Viðbragðsaðila við þyrluna mynd þorgeir Baldursson

Það er alltaf jafn gaman að fara i hvalaskoðun og að hitta skemmtilegt fólk 

ég  fór með bát frá whale watching Akureyri Hólmasól það var stutt að fara 

á miðunum voru 2 hnúfubakar sem að léku listir sinar og voru skipverja á Niels Jónssyn EA mjög nærri hvalnum

þegar hann fór i djúpköfun það sem af er ári hefur aðsóknin i þessa tegund afþregingar

sem verið með besta móti og fáir dagar fallið út vegna veðurs siðan i Nóvember á siðasta ári 

1357 Niels Jónsson EA mynd þorgeir Baldursson 17 febrúar 2026                        Hnúfubakar annar i djúpköfun og hinn að anda frá sér mynd þorgeir Baldursson                          500 Whales i hvalaskoðun á Eyjafirði i dag mynd þorgeir Baldursson                         Hnúfubakur á leið i Djúpköfun i Eyjafirði i dag mynd þorgeir Baldursson

Það lék alldeilis veðrið við farþega i hvalaskoðun með whales i dag þótt að það væri fremur kalt

i veðri og frosti biti kættust þeir mjög þegar við Garðar Nielsson skipstjóri fundum hval sem að kom

annsi nærri bátnum og mátti heyra undrunnarhljóm farþeganna að sjá þessi stóru dýr svona nálægt 

i sinu villta umhverfi og ekki var annað að heyra en farþegarnir væru yfirsig hrifnir eftir túrinn 

heimasiðan whales.is

Hnúfubakur i Eyjafirði i dag mynd þorgeir Baldursson                                                         Hvalaskoðun i dag mynd þorgeir Baldursson                                                        Hvalaskoðun i dag mynd þorgeir Baldursson                                                                Hvalaskoðun i dag mynd þorgeir Baldursson                                                                 Hvalaskoðun i dag mynd þorgeir Baldursson

Frystitogarinn Cuxhaven NC 100  Var á landa á Akureyri i siðustu viku og þá voru þessar myndir teknar þegar skipið 

hélt aftur til veiða og skipstjórinn hafði tekið smá hring fyrir ljósmyndarann 

Cuxhaven NC 100 á siglingu á Eyjafirði mynd þorgeir Baldursson 2026                                         Cuxhaven NC 100 á siglingu á Eyjafirði mynd þorgeir Baldursson                                                    Cuxhaven NC100 á útleið út Eyjafjörð mynd þorgeir Baldursson

Fóru yfir árangur Sjávarútvegsskólans

Þorgerður Katrín utanríkisráðherra og Guðni Th. Jóhannesson, fyrrverandi forseti, sjást hér með helstu framsögumönnum fundarins og Dr. Áslaugu Ásgeirsdóttur, rektor Háskólans á Akureyri. mbl.is/Þorgeir

 Setja bókamerki

Árangur af tæplega þriggja áratuga starfi Sjávarútvegsskóla GRÓ var til umfjöllunar á sérstökum fundi, sem haldinn var í Háskólanum á Akureyri í morgun.

Á fundinum, sem bar yfirskriftina „Frá þekkingu til áhrifa: mannauðsuppbygging til sjálfbærrar þróunar í sjávarútvegi“, sögðu nemendur sjávarútvegsskólans frá því hvernig námið við skólann hefði nýst þeim til að stuðla að sjálfbærum fiskveiðum og uppbyggingu fiskeldis.

Í tilkynningu frá skólanum um viðburðinn kemur fram að nemendur skólans séu allir sérfræðingar og tilnefndir til þátttöku vegna mikilvægra starfa sinna við að stuðla að sjálfbærum sjávarútvegi í heimalöndum sínum.

Fundurinn þótti vel sóttur. mbl.is/Þorgeir

Alls hafa 512 nemendur frá 68 mismunandi löndum útskrifast frá Sjávarútvegsskóla GRÓ frá því að skólinn var settur á fót árið 1997.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra flutti ávarp og Dr. Áslaug Ásgeirsdóttir, rektor Háskólans á Akureyri, bauð gesti velkomna. Guðni Th. Jóhannesson, fyrrverandi forseti lýðveldisins, sótti einnig fundinn. 

Einn fjögurra skóla og lykilstoð í þróunarsamvinnu

Í tilkynningunni kemur einnig fram að Sjávarútvegsskólinn sé einn fjögurra skóla sem starfræktir eru á vegum GRÓ – Þekkingarmiðstöðvar þróunarsamvinnu, en í gegnum þá er íslenskri sérþekkingu sem nýtist þróunarlöndunum til að stuðla að sjálfbærri þróun komið á framfæri.

Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra (t.h.) hlýðir á fundinn með aðstoðarmanni sínum, Ingileif Friðriksdóttur. mbl.is/Þorgeir

Hinir skólarnir þrír starfa á sviði jafnréttis, jarðhita og landgræðslu. Skólarnir hafa um áratugabil verið ein af lykilstoðum í alþjóðlegri þróunarsamvinnu Íslands. Hinn 5. nóvember var haldinn svipaður viðburður í Háskóla Íslands um Jarðhitaskóla GRÓ.

Þá verða tveir viðburðir til viðbótar, sá fyrri fjallar um Jafnréttisskóla GRÓ og verður haldinn hinn 3. mars, og sá næsti fjallar um Landgræðsluskóla GRÓ þann 7. maí, en þeir munu báðir fara fram í Háskóla Íslands.

Heimild mbl.is / 200 milur 

Get lært mikið af stjórnun fiskveiða á Íslandi

11. febrúar 2026

Annakay Crawford er stödd á Akureyri um þessar mundir þar sem hún tekur þátt í sérhæfingarlínu GRÓ-námsins í fiskveiðistefnu og stjórnun, með áherslu á íslenska fiskveiðistjórnunarkerfið.
Ljósmynd: Þorgeir Baldursson.

Í dag er alþjóðlegur dagur kvenna og stúlkna í vísindum (IDWGIS) en hann er haldinn hátíðlegur víðsvegar um heim 11. febrúar ár hvert. Þema dagsins í ár er: Samþætting gervigreindar, félagsvísinda, STEM greina* og fjármála: Framtíð inngildingar fyrir konur og stúlkur.

Það er því viðeigandi að beina kastljósinu að fiskifræðingnum Annakay Crawford, sem er þátttakandi í Sjávarútvegsskóla GRÓ um þessar mundir.

Sjávarútvegsskólinn var stofnaður árið 1998 með þríhliða samkomulagi milli utanríkisráðuneytis Íslands, Háskóla Sameinuðu þjóðanna (UNU) og Hafrannsóknastofnunar (MFRI). Meginhluti dagskrár þátttakenda fer fram í starfsstöð Hafrannsóknastofnunar að Fornubúðum í Hafnarfirði en þeir taka einnig þátt í fjölbreyttum verkefnum tengdum fiskveiðum víða um land.

Veik gagnastjórnun stærsta áskorunin

Að mati Annakay er veik gagnastjórnun ein helsta hindrun bættrar fiskveiðistjórnunar á Jamaíku. Óáreiðanleg skráning og úrvinnsla gagna gerir það erfitt að byggja ákvarðanir á traustum gögnum, sem dregur úr virkri stjórnun, eftirliti og langtímaáætlun. Veik gagnakerfi gera einnig erfiðara að fylgjast með ólöglegum og óskráðum veiðum og draga úr áreiðanleika stofnmats.

„Þess vegna tel ég styrkingu gagnastjórnunar lykilatriði ef Jamaíka vill byggja upp sjálfbærar fiskveiðar til framtíðar.“

„Þátttaka mín í Sjávarútvegsskóla GRÓ hefur verið gríðarlega dýrmæt,“ segir Annakay. Auk námsins í Hafnarfirði hefur hún heimsótt Matís, fiskvinnslur, löndunarstaði og stofnanir víða um land. „Að sjá hvernig íslenskt fiskveiðikerfi virkar sem heild, frá gagnasöfnun til vinnslu og verðmætasköpunar, hefur opnað augun mín fyrir því hvað er mögulegt heima á Jamaíku.“

Hún vonast til að nýta nýfengna þekkingu til að efla gagnastjórnun, styðja við stefnumótun og hvetja sjómenn til nýsköpunar og til að efla þátttöku þeirra í virðiskeðjunni.

Líkt og ólíkt á Íslandi og Jamaíku

Hún segir að stærsti munurinn á löndunum tveimur varðandi fiskveiðistjórnun sé hvernig stjórnsýslan og fiskveiðiauðlindin er metin. „Á Íslandi er er litið á fiskveiðar sem þjóðarauðlind sem þarf stöðuga vernd og eftirlit. Lög, stofnanir, skráning og gagnaúrvinnsla, allt vinnur þetta saman. Ákvarðanir eru byggðar á vísindum og atvinnugreinin sjálf styður sjálf strangt eftirlit.“

„Á Jamaíku er atvinnugreinin einnig bundin reglum, en stjórnsýslan er sundurleitari og byggir oft á hefðum og persónulegum tengslum. Tengsl milli lagagreina, stofnana, eftirlits og gagna eru veikari enda gera margir sér ekki grein fyrir langtímavirði fiskveiða,“ segir Annakay.

Það er því ljóst að metnaðarfullt verkefni bíður Annakay þegar hún snýr heim með nýja þekkingu og hugmyndir um hvernig megi bæta má gagnastjórnun í þágu sjálfbærra fiskveiða Jamaíka.

*STEM stendur fyrir Science, Technology, Engineering and Mathematics

**IUU - Illegal, Unreported and Unregulated Fishing

Það var mikið sjónarspil siðastliðinn Föstudag þegar varðskipið Freyja ásamt TF Gná þyrlu  Landhelgisgæslunnar 

voru að æfa hifingar frá varðskipinu og úr gúmibát  á Eyjafirði og var tilgangurinn að þjálfa spilmenn þyrlunnar 

i erfiðum aðstæðum og var ekki annað að sjá en að allir gerðu þetta uppá 10 enda mikið i húfi þegar eitthvað bjátar

á og það er greinilegt að þarna er valinn maður i hverju rúmi hérna koma myndir af æfingunni 

3011 Varðskipið Freyja mynd þorgeir Baldursson 6 feb 2026                                                  3011 Varðskipið Freyja Mynd þorgeir Baldursson 2026                                     3011 Varskipið Freyja með Kaldbak i bakgrunni mynd þorgeir Baldursson 2026                                  3011 Varskipið Freyja er eitt öflugasta dráttarskip landsins mynd þorgeir Baldursson                             3011 Varðskipið Freyja TF Gná undir býr hifingu úr Gúmibát mynd þorgeir Baldursson                                    Skipverji hifður uppi þyrluna mynd þorgeir Baldursson                                     Hifing i fullum gangi Gæslumenn fylgjat með mynd þorgeir Baldursson                             Skipverjin að verða komin um borð i TF Gná mynd þorgeir Baldursson         Bátsverjar á Freyju fylgjast með gangi mála mynd þorgeir Baldursson                                     skipverjar á Freyju gera klárt á dekkinu mynd þorgeir Baldursson                                  mobbáturinn klár til sjósetningar á stb siðunni á Freyju mynd þorgeir Baldursson                                                Gæsluþyrlan TF Gná mynd þorgeir Baldursson 2026               3011 Varskipið Freyja og TF Gná á Eyjafirði þann 6 febrúar 2026 mynd þorgeir Baldursson

Þorraborðið var glæsilegt mynd þorgeir Baldursson

Þorraveisla Hollvina Húna EA 740 var haldið um borð í bátnum i dag

Var mikil og góð þáttaka, nánast setið í öllum sætum eins og meðfylgjandi myndir sýna vel.

Það var Baldur Beck Húnafélagi sem átti hugmyndina af því að halda þorraveisluna og því skarð fyrir skyldi að hann hafi ekki getað verið með okkur vegna veikinda.

Sigfús Ólafur B Helgason og Sigursteinn Kristinsson báru hitann og þungann af þessu verkefni og kláruðu það með sóma og báru þetta fram sem alvanir atvinnumenn í faginu væru.

Á boðstólnum var allt er góð Þorraveisla á að bjóða uppá, nýtt og súrt og allt þar á milli, ásamt smá drukk, bjór og Íslenskt brennivín í staupið var á boðstólnum með og tóku gestir vel til matar síns.

Vonandi er þessi þjóðlegi siður að halda þorraveislu komin til að vera í framtíðinni hjá Húnaköllum og reyndar konum líka.

En látum myndirnar tala sýnu máli en verst að myndin getur ekki framkallað lyktina sem var dásamleg um borð í Húna í dag.

Eftirtalin fyrirtæki og einstaklingar studdu Þorraveislu Húna í ár.

Bjór: Kaldi Bjórverksmiðja Árskógsströnd.

Allt Kjötmeti: Kjarnafæði/Norðlenska.

Hákarl: Teitur Björgvinsson Hrísey.

Harðfiskur: Darri Eyjabitar Grenivík.

Kartöflur: Einarstaðir - Sílastaðir.

Leirtau að láni : Íþróttafélagið Þór.

Er þessum aðilum öllum færðar hjartans þakkir fyrir stuðninginn.

Yfir borðhaldinu voru sýndar ljósmyndir sem teknar voru um borð í aflaskipinu Snæfelli EA 740 sumarið 1958 og þar voru mörg augnakonfektin.

Hirljósmyndari Hollvina Húna Þorgeir Baldursson lét sig ekki vanta og fangaði herlegheitin á filmu.

Kokkarnir Sigursteinn Kristinsson  og Sigfús ólafur Helgasson mynd þorgeir Baldursson

Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                         Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                          Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                         Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                               Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                                                                                 Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                          Málin Rædd Trausti Freysteinn og Þórður mynd þorgeir Baldursson                            Fúsi Helga i Eldhúsinu mynd þorgeir Baldursson                                       Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                          Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson                                                      Þorrinn blótaður mynd þorgeir Baldursson

Það var fallegt veður á Akureyri i morgun þegar skip útgerðarfélags Akureyringa og Samherja komu til löndunnar 

Kaldbakur EA 1 og Snæfell EA 310  afli kaldbaks EA fer i vinnslu hjá útgerðarfélaginu en afli Snæfells EA  i Gáma enda 

uppistaðan Karfi og Grálúða hérna koma nokkar myndir siðan i morgun 

Snæfell EA310 og Kaldbakur EA 1 mynd þorgeir Baldursson 02-02 -26                                                   2212 Snæfell EA310 mynd þorgeir Baldursson                                                                  2891 Kaldbakur EA.1 mynd þorgeir Baldursson                     2891 Kaldbakur EA 1 og 2212 Snæfell EA 310 við Bryggju i morgun mynd þorgeir Baldursson