Gamla fréttin: Flugfiskarnir flugu á dekk

Kristbjörn Árnason, skipstjóri á Sigurði RE 4, ræddi um veiðar í svartaþoku við Nýfundnaland, leitina að makrílnum við Afríkustrendur og fleiri ævintýri í Fiskifréttum 18. desember 1987.

Kristbjörn Árnason skipstjóri í brunni á Sigurði RE 4. MYND/VH

Deila

„Það má segja að ég hafi aðallega tekið þátt í tveimur veiðiferðum á fjarlæg mið ef frá V-Afríku eru taldar síldveiðarnar í Norðursjó hér um árið. Annars vegar veiðar okkar á Sigurði við Nýfundnaland árið 1975 og svo við strendur Afríku um haustið. Það er nú svo sem ekki frá miklu að segja enda þótt maður gæti eflaust sagt sögur frá þessum ferðum ef nægur tími gæfist til að rifja upp“, sagði Kristbjörn Árnason, skipstjóri á Sigurði RE 4, er við gómuðum hann í þann veg sem hann hélt í einn túrinn nú í byrjun desember.

Loðnunótin átti eftir að koma sér vel

„Það var 29. maí 1975 sem við héldum af stað til loðnuveiða við Nýfundnaland og voru 15 menn skráðir á skipið samkvæmt dagbók. Ætlunin var að veiða í troll en Norðmenn höfðu veitt með þeim hætti þarna og gefist vel. Við höfðum þó loðnunótina með okkur  til vonar og vara og átti það eftir að koma sér vel því fljótlega urðum við varir við torfur og köstuðum við á þær og mokuðum loðnunni upp. Þetta voru allt saman botnköst því þarna er ekki nema 20-30 faðma dýpi úti fyrir Saint Johns í Nýfundnalandi,“ sagði Kristbjörn.

Þokan var verst

„Hins vegar var það bölvuð þokan sem setti verulega strik í reikninginn. Hún lá í slæðum þétt yfir sjónum svo að naumast sá nema nokkrar faðmslengdir frá sér. Uppi í brú sá maður svo siglutoppa skipanna skaga upp úr þykkninu og það var ekki laust við að svona aðstæður færu í taugarnar á manni til lengdar. Ég man t.d. að við urðum æði oft að leggja upp að síldarbræðsluskipinu eftir radar og vissum ekki af því fyrr en skipin snertust. Úr brú hjá mér varð ég að gefa skipanir með merkjum því við grilltum ekki hver í aðra yfir lunninguna. Svona svört var þokan.“

Þurftu að vara sig á sovéskum risaskipum

Kristbjörn segir að mikið af verksmiðjutogurum frá Sovét hafi verið á þessum slóðum.

„Maður varð að vera stöðugt á verði fyrir því að þeir drægju ekki yfir hjá okkur. Þeir röðuðu sér með þéttu millibili og keyrðu svo samsíða með vörpuna úti og hirtu allt kvikt sem á vegi þeirra varð. Maður var heppinn að missa ekki eitthvað í kjaftinn á þessum risaskipum og erfiðara en ella að athafna sig vegna þokunnar sem lá eins og mara yfir öllu. Maður var því hálf feginn þegar afráðið var að hætta loðnuveiðunum við Nýfundnaland og komum við til Reykjavíkur 25. júlí eftir tveggja mánaða útiveru.“

Haldið suður á bóginn

„Í október þetta viðburðaríka sumar héldum við svo á Sigurði til fjarlægra miða á ný og nú skyldi haldið til strandar Máritaníu í V-Afríku. Fyrst var farið til Vestmannaeyja og síðan tekin stefna á Madeira úti fyrir Marokkoströndum. Siglingin niður eftir gekk ljómandi vel og komum við að Nordglobal 31. október eftir 10 daga stím. Við fórum strax á stjá en urðum lítið varir þrátt fyrir miklar sögur um mokfiskirí á þessum slóðum árið áður. Mjög erfitt var um staðarákvarðanir á þessum tíma og ég man að besta ekkóið var frá hafnargörðunum í höfuðborg Máritaníu sem voru 45 mílur í burtu. Höfuðborgin heitir upp á afrísku Nouakchott en við kölluðum hana aldrei annað en Nóakot. Hins vegar voru radarskilyrði furðulega góð á þessum slóðum og maður gat auðveldlega talið hverja einustu fleytu á sjó í 60 mílna radíus umhverfis skipið.“

Allt rifnar í fyrsta kasti

„Það var því ekkert annað að gera en að leita fyrir sér og héldum við okkur mest við djúpkantinn. Fljótlega komum við í vík mikla þar sem Norðmenn höfðu áður fundið og kölluðu jafnan Oslóarfjörð sín í milli. Hrossamakríllinn lét á sér standa en þess í stað fundum við góðar torfur af svokallaðri sardinellu. Þessum fiski svipar mjög til síldar en er með afar hart hreistur og áttum eftir að fá smjörþefinn af því. Fljótlega fann ég torfu af sardinellunni og kastaði eins og um síld væri að ræða. Hins vegar brá svo furðulega við að þetta harða hreistur bókstaflega skar nótina í tætlur og máttum við horfa upp á þriggja vikna viðgerð á veiðarfærunum. Við höfum enga aðra nót með okkur en Norðmenn sem þarna voru hlupu undir bagga með okkur og lánuðu okkur nót. Við áttum raunar hönk upp í bakið á þeim því við höfðum lánað þeim nót við Nýfundnaland árið áður og kom sá greiði sér vel í þetta sinn.“

Maurildi um allan sjó

„Það var um margt frábrugðið að veiða í svona heitum sjó. Mesta athygli okkar vakti maurildið, en um nætur lýsti sjóinn upp þar sem skipið klauf hafflötinn og sérstaklega framan af fannst manni þetta undurfögur sjón. Þá komu flugfiskarnir manni sérkennilega fyrir sjónir. Ýmist geystust þeir upp úr haffletinum eins og svartfuglar eða þá að hvítar rákir undir yfirborðinu stefnu að skipinu langt utan frá sjó og voru það þá flugfiskar að leika sér. Fyrir kom að þeir flygju inn á dekk hjá okkur og vorum við fljótir að góma þá. Þær voru margar fisktegundirnar sem við fengum í nótina þetta haust þarna niður frá og við varðveittum þær í ís og gáfum fiskasafninu í Vestmannaeyjum þegar heim kom. Þarna vorum við að flakka um allstórt hafsvæði fram undir lok nóvember og fórum við m.a. allt vestur að Grænhöfðaeyjum til að reyna fyrir okkur. Okkur langaði að taka land í Máritaníu en var ráðlagt að sleppa því þar sem stríð geisaði um þær mundir og því óráðlegt að vera að þvælast um þar. Ég fór svo af skipinu 22. nóvember og flaug heim frá Las Palmas en ný áhöfn sigldi skipinu heim eftir frekari tilraunaveiðar 19. desember að loknu þessu viðburðaríka fiskiríi á Sigurði RE 4.“

Heimild Fiskifrettir 

Það var mikið lif og fjör i Neskaupstað i dag þegar öll skip sildarvinnsunnar voru komin til hafnar i lok vertiðar

okkar maður i Neskaupstað Guðlaugur Björn Birgisson setti drónann á loft og tók þessar flottu myndir 

og kann ég honum bestu þakkir fyrir afnotin 

Uppsjávarskip Sildarvinnlunnar við bryggju á Neskaupstað mynd Guðlaugur Björn Birgisson 14 mars 2026                         Höfnin i Neskaupstað uppsjavarveiðiflotinn við bryggju mynd Guðlaugur Björn Birgisson 2026

Þýski frystitogarinn Cuxhaven NC100 i flotkvinni mynd þorgeir Baldursson

Klassavottun flotkvíar Slippins Akureyri frá alþjóðlega flokkunarfélaginu Bureau Veritas hefur verið endurnýjuð.

Þetta kemur fram á vef fyrirtækisins þar sem segir að með endurnýjuninni sé staðfest að kvíin uppfylli áfram strangar kröfur um öryggi, ástand og rekstur.

„Vottunin staðfestir að flotkvíin sé í góðu ástandi og tryggi örugga þjónustu fyrir skip sem tekin eru í kví. Hún styrkir jafnframt getu Slippins Akureyri til að þjónusta fjölbreyttan flota skipa, þar á meðal skip í eigu Íslendinga á borð við varðskip, ferjur og rannsóknarskip,“ segir á slippurinndng.is.

Eykur möguleika á verkefnum fyrir erlenda aðila

Þá segir að endurnýjun klassavottunarinnar auki einnig möguleika fyrirtækisins á að taka að sér verkefni fyrir erlenda aðila, þar sem vottun frá viðurkenndu flokkunarfélagi sé mikilvæg forsenda fyrir því að skipaeigendur og rekstraraðilar geti treyst aðstöðu til viðhalds og viðgerða.

„Flotkví Slippins Akureyri er eina flotkvíin á Íslandi með slíka vottun. Hún endurspeglar þann gæðastaðal sem fyrirtækið leggur áherslu á í starfsemi sinni og það traust sem flokkunarfélög bera til þeirrar fagmennsku sem þar fer fram,“ segir á slippurinndng.is.

Smá viðbót við frettina um  Þórunni Þórðardóttur HF 300 ef að vel er gáð efst i Hægra horninu 

má sjá glitta i Árna Friðriksson RE 200 þar sem að hann liggur við bryggju Útgerðarfélags Akureyringa 

en bæði skipin héldu frá Akureyri skömmu eftir miðnætti siðastliðna nótt 

3045 Þórunn Þórðardóttir HF 300 við Torfunesbryggju mynd þorgeir Baldursson 11 mars 2026                                             3045 Þórunn Þórðardóttir HF 300 mynd þorgeir Baldursson

Bæði Skip Hafrannsóknarstofnunnar komu til Akureyrar i morgun sennilega til að hvila áhafninar 

Þórunn Þórðardóttir lá fyrir neðan miðbæinn við  Torfunesbryggju sem að verið er að endurbyggja 

hérna koma nokkar myndir 

Þórunn Þórardóttir HF 300 við bryggju á Akureyri i kvöld mynd þorgeir Baldursson                       Þórunn Þórðardóttir HF 300 á milli Kirkjuturna Akureyrarkirkju mynd þorgeir Baldursson

I morgun 6 mars 2026 komu til löndunnar á Akureyri frystitogarinn Snæfell EA 310 og netabáturinn Kristrún Re 177 

Bæði stunda skipin Grálúðuveiðar Snæfellið i troll en Kristrún i net aflinn var með þokkalegasta móti 

Þrátt fyrir erfitt veður fyrir vestan og austan þar sem skipin hafa verið við veiðar skipin héldu 

Strax aftur til veiða að löndun lokinni Snæfell EA i vesturkantinn milli islands og Grænlands 

og Kristrún RE austur i Héraðflóa 

2212 Snæfell EA310 löndun á Akureyri 6 mars 2026 mynd þorgeir Baldursson                                              3017 Kristrún RE177 6 mars 2026  mynd þorgeir Baldursson                                                        2212 Snæfell EA 310 og 3017 Kristrún RE 177  6 mars 2026 mynd þorgeir Baldursson

Það var heldur betur stuð á skipverjunum á Kaldbak EA1 þegar þeir komu til löndunnar i Hafnarfirði 

i dag með fullt skip og rúmlega það og fast á hæla þeirra kom Björg EA 7 með góðan afla og er verið

að klára að landa úr henni Kaldbakur hélt strax til veiða að lokinni löndun og er gert ráð fyri þvi að 

Björg EA haldi til veiða eftir löndun hérna koma nokkrar myndir af Kaldbak EA i dag 

2891 Kaldbakur EA 1 i Hafnarfirði i dag mynd þorgeir Baldursson                                               Skipverjar á Kaldbak gera endana klára mynd þorgeir Baldursson                                                Siglt inn til Hafnarfjarðar i dag mynd þorgeir Baldursson                              Hafnarstarfsmenn  Hafnarfjarðarhafnar klárir i Endana mynd þorgeir Baldursson

Nokkrar myndir frá Deginum farið var i hvalaskoðun með Hólmasól 

frá Akureyri og var um 2 tima stim framundan þar sem að sáust 5-6 Hnúfubakar

og var ekki annað að sjá en að þeir hefðu nóg að bita og brenna og var mikið lif að sjá á dýptarmæli 

og greinilegt að mikið er af sildarkræðu er i firðinum hérna koma nokkrar myndir dagsins 

Islenski fáninn er alltaf i fyrstasæti mynd þorgeir Baldursson                                          Hnúfubakur á leið i djúpköfun mynd þorgeir Baldursson                                     500 Whales i Hvalaskoðun i dag mynd þorgeir Baldursson                                       2922 Hólmasól i Hvalaskoðun i Eyjafirði mynd þorgeir Baldursson

Það var mikið um að vera i dag i Eyjafirði hvalaskoðunnarbátar að koma i höfn og aðrir að fara i túr 

bliðuveður og sól framan af en fór að snjóa þegar leið á daginn mikið lif bæði af hnúfubökum 

og svartfugli og sáum við skipverjarnir á Whales tvö stökk i dag sem að er ekki algegnt á þessum árstima 

hérna koma nokkrar myndir eftir daginn 

Hnúfubakur stekkur  i Eyjafirði i dag 20 febrúar mynd @Rob Slavenburg 2026                               Það er mikill gusugangur þegar hnúfubakurinn lendir @Rob Slavenburg 2026           Hnúfubakurinn lendir á bakinu og hér á sjá Bægslin i lendingunni @Rob Slavenburg 2026                                      Hnúfubakur svamlar i yfirborðinu mynd þorgeir Baldursson                                Gestir i Hvalaskoðun i dag 20 febrúar 2026 myndd þorgeir Baldursson                             Jóhann Heiðarsson skipstjóri á Whales mynd þorgeir Baldursson                   þetta par upplifði drauminn að fara i hvalaskoðunnar ferð mynd þorgeir Baldursson                          Ferðamenn i hvalaskoðun með Whales i Eyjafirði mynd þorgeir Baldursson                         unga stúkan átti 11 ára afmæli i ferðinn er hérna með móðir sinni  mynd þorgeir Baldursson                                                    1357 Niels Jónsson EA  mynd þorgeir Baldursson

Páll Kristjánsson, framkvæmdastjóri Slippsins á Akureyri, bendir á að lítið hafi farið fyrir umræðu um hve íþyngjandi kolefnisgjöld hafa verið fyrir sjávarútveginn. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Þegar stjórnvöld boðuðu hækkun veiðigjalda var því víða spáð að hækkunin myndi ekki síst bitna á stoðfyrirtækjum sjávarútvegsins. Nú virðist þessi spá vera að rætast.

Páll Kristjánsson er framkvæmdastjóri Slippsins á Akureyri og segir hann samdráttarmerkin víða, og að mörg fyrirtæki í svipuðum rekstri séu að draga saman seglin. Verkefnastaða Slippsins er viðunandi til skemmri tíma litið en Páll segir þurfa að hafa mun meira fyrir verkefnaöflun en áður:

„Allir sem ég hef heyrt í eru búnir að missa bæði formlega og óformlega samninga. Allt sem hét viljayfirlýsingar og hönnunarsamningar er fyrir bí,“ segir Páll.

„Á haustmánuðum 2024 voru fyrirtæki að setja sig í stellingar því það stefndi í að nýsmíði nokkurra fiskiskipa fyrir íslenskar útgerðir væri á teikniborðinu en í dag hafa þau verkefni – öll sem við þekkjum til – verið blásin af og engin ný skip eru fyrirhuguð.“

Ríkissjóður verður af tekjum og fyrirtækin missa gott fólk

Páll nefnir dæmi um fyrirtæki sem þjónusta sjávarútveginn með alls kyns nýsmíði og þjónustu sem hafi fækkað starfsfólki umtalsvert, borið saman við byrjun árs 2025.

„Við erum í góðum málum miðað við marga aðra og hefur tekist að forðast uppsagnir umfram það sem kalla má eðlilegt í rekstri. Okkur auðnaðist að sjá í hvað stefndi og jukum enn frekar áherslu á sölu- og markaðsmál til að halda verkefnunum og tekjunum gangandi. Munurinn er þó sá að í dag þurfum við að sinna allt að tíu smærri verkefnum til að vera á sama stað og eitt stærra verkefni gaf áður.“

Reikna má með neikvæðum áhrifum bæði til skemmri og lengri tíma, og nefnir Páll að ríkissjóður hljóti að verða af tekjum þegar stoðfyrirtækin eru í vanda og þurfa að fækka fólki, en fyrirtækin séu jafnframt að missa dýrmæta verkþekkingu út úr rekstrinum sem ekki verði auðvelt að endurheimta þegar og ef verkefnastaðan batnar á ný.

Mynd úr safni af Blængi NK í flotkví Slippsins á Akureyri. Páll spáir samþjöppun. Morgunblaðið/Margrét Þóra

Óvissa og flækjustig

Páll tekur undir að ástandið í dag sé afleiðing þess útgjaldaauka sem hækkun veiðigjaldanna hefur valdið íslenskum sjávarútvegsfyrirtækjum, en einnig standi fyrirtækin mörg frammi fyrir óvissu um nákvæmlega hve mikil byrði gjöldin verði þegar upp er staðið. Útreikningur og innheimta gjaldanna er frekar flókin og ekki auðvelt fyrir útgerðir að sjá það nákvæmlega fyrir hvaða svigrúm er í rekstrinum fyrir nýsmíði og viðhald.

„Svo fór fólk að tala um leiðréttingu og sanngjarnt afgjald, en það var ekki horft til þess að um áratugaskeið hefur kerfið verið byggt upp eins og það er: það er að segja að aflaheimildir hafa gengið kaupum og sölum og veðsetning aflaheimilda var leyfð, hvaða skoðun sem fólk hefur svo á því,“ segir hann.

Tekjufall í sjávarútvegi

„Það er grunnmunur á því kerfi sem byggt hefur verið upp á Íslandi og t.d. Evrópu, þar sem verulegir styrkir hafa verið veittir til fjárfestinga í vinnslum, sem dæmi. Þær vinnslur keppa svo við íslenskar vinnslur, fjárfestingarkostnaður þeirra er verulegum mun lægri en íslenskrar vinnslu, sem svo hugsanlega er í eigu útgerðar sem hefur einnig fjárfest í aflaheimildum og ber af þeirri fjárfestingu kostnað. Það mætti segja að inn í verð aflaheimilda – þegar þær skipta um hendur – hafi þegar verið reiknuð rentan sem nú er bætt við til ríkisins sem upphaflega setti leikreglurnar. Rentan var færð til þeirra sem seldu sig út úr kerfinu og því voru það kannski mistök ríkisins að skattleggja sölu aflaheimilda ekki hærra í upphafi.“

Einyrkjum muni fækka

Fleira ber að skoða, eins og Páll bendir á: „Svo getum við nefnt kolefnisgjaldið sem lagt er á jarðefnaeldsneyti. Það hefur verið talsvert fjallað um álagningu kolefnisgjalds og áhrif þess á flug en minna hefur verið fjallað um áhrif þess á sjávarútveg og tengdar greinar. Í grunninn eru ekki til aðrir orkugjafar fyrir flugvélar og skip en jarðefnaeldsneyti, hvort sem um er að ræða fiski- eða flutningaskip. Til samanburðar er ekki innheimt kolefnisgjald í Færeyjum, sem t.d. styrkir samkeppnisstöðu þjónustuaðila í sjávarútvegi þar í samkeppni við íslenska.“

„Allir sem ég hef heyrt í eru búnir að missa bæði formlega og óformlega samninga. Allt sem hét viljayfirlýsingar og hönnunarsamningar er fyrir bí,“ segir Páll. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Páll minnist nýlegrar greinar eftir Lárus Bl. Sigurðsson stjórnmálafræðing sem birt var á Vísi. „Þar kom fram að Ísland hefur greitt 144 milljarða króna vegna loftslagsmála 2017-2024 og jafnframt kom fram að við sem þjóð myndum greiða aðra 113 milljarða 2025-2029. Hvert fara þessir peningar frá þjóð sem líklega er umhverfisvænasta þjóð í heimi, þegar allt er talið, með yfir 80% orkunotkunar frá endurnýjanlegum orkugjöfum?“

Einnig telur Páll að hækkun veiðigjaldanna muni geta breytt umhverfi útgerðar. „Á sínum tíma starfaði ég hjá meðalstóru sjávarútvegsfyrirtæki þar sem við áttum reglulega í viðskiptum við einyrkja sem áttu nokkur þorskígildi en vantaði stundum meira, og var þá gert samkomulag sem gagnaðist bæði þeim og okkur. Þessum einyrkjaútgerðum hefur fækkað síðan þá en eru samt nokkrar eftir. Ég er hræddur um að í þessu nýja gjaldaumhverfi muni einyrkjunum fækka enn frekar. Það ætti ekki að koma á óvart ef næstu ár einkennast af enn frekari samþjöppun útgerðar.“

Heimild mbl.is/ 200 milur 

Það var mikið um að vera hjá viðbragsaðilum i Eyjafirði i siðustu viku þegar haldið var uppá 112 daginn 

þessu var skipt niður i 2 daga og þeim skipuleggendum sem að komu að þessu verkefni þakkað kærlega fyrir

við vorum nokkur sem að tókum að okkur að drónamynda þetta og finnst okkur hafa tekist vel til með það 

við munum i framhaldinu klippa þetta saman og afhenda viðbragðsaðilum en hérna koma nokkar myndir 

112 dagurinn á Akureyri mynd þorgeir Baldursson                                                      112 ekið norður Hliðarbraut mynd þorgeir Baldursson                Þyrla Landhelgisgæslunnar TF Gná lenti á bilastæðinu við Gleráartorg mynd þorgeir Baldursson                           TF Gná ásamt viðbragðsaðilum á bilastæðinu við Gleráartorg mynd þorgeir Baldursson                                    Löng biðröð var i að skoða þyrluna mynd þorgeir Baldursson                                       Fulltrúar Viðbragðsaðila við þyrluna mynd þorgeir Baldursson

Það er alltaf jafn gaman að fara i hvalaskoðun og að hitta skemmtilegt fólk 

ég  fór með bát frá whale watching Akureyri Hólmasól það var stutt að fara 

á miðunum voru 2 hnúfubakar sem að léku listir sinar og voru skipverja á Niels Jónssyn EA mjög nærri hvalnum

þegar hann fór i djúpköfun það sem af er ári hefur aðsóknin i þessa tegund afþregingar

sem verið með besta móti og fáir dagar fallið út vegna veðurs siðan i Nóvember á siðasta ári 

1357 Niels Jónsson EA mynd þorgeir Baldursson 17 febrúar 2026                        Hnúfubakar annar i djúpköfun og hinn að anda frá sér mynd þorgeir Baldursson                          500 Whales i hvalaskoðun á Eyjafirði i dag mynd þorgeir Baldursson                         Hnúfubakur á leið i Djúpköfun i Eyjafirði i dag mynd þorgeir Baldursson